Viêm màng phổi ở trẻ em là gì? Biến chứng nguy hiểm bố mẹ cần lưu ý

Viêm màng phổi ở trẻ em thường do vi khuẩn, virus hoặc các yếu tố bệnh lý khác gây ra. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến hô hấp mà còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Viêm màng phổi ở trẻ em là gì?

Màng phổi là một lớp màng kép bao gồm: Lá thành lót bên trong thành ngực, cơ hoành và lá tạng bao bọc bên ngoài phổi. Giữa hai lớp màng này là khoang màng phổi, chứa một lượng nhỏ dịch giúp bôi trơn, giảm ma sát trong quá trình hô hấp.

Viêm màng phổi là tình trạng màng phổi bị kích thích, viêm hoặc nhiễm trùng, có thể kèm theo tràn dịch màng phổi (tích tụ dịch trong khoang màng phổi). Bệnh thường gây ra đau tức ngực (đau tăng lên khi hít sâu hoặc ho) và ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của trẻ.

Nguyên nhân gây ra viêm màng phổi ở trẻ em

Vi khuẩn

• Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae): Nguyên nhân thường gặp nhất trong viêm phổi và viêm màng phổi mủ.
• Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus): Đặc biệt là chủng kháng methicillin (MRSA).
• Liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes): Gây viêm mủ màng phổi.
• Vi khuẩn Gram âm:
  • Klebsiella pneumoniae.
  • Haemophilus influenzae type B (trước đây phổ biến, nhưng giảm nhờ tiêm vắc-xin Hib).
  • Escherichia coli (ở trẻ sơ sinh và trẻ suy giảm miễn dịch).
• Lao (Mycobacterium tuberculosis): Dẫn đến viêm màng phổi, đặc biệt ở các khu vực có tỷ lệ lao cao.

Virus: Virus cúm (Influenza virus), virus hợp bào hô hấp (RSV), adenovirus, parainfluenza virus, herpesvirus (đặc biệt là Epstein-Barr virus).

Nấm và ký sinh trùng

• Nấm: Candida spp., Histoplasma capsulatum, Coccidioides immitis (thường gặp ở trẻ suy giảm miễn dịch).
• Ký sinh trùng (hiếm gặp): Paragonimus westermani (sán lá phổi).

Một số nguyên nhân khác gây viêm màng phổi ở trẻ em thường liên quan đến các bệnh lý nền hoặc tình trạng bất thường:

• Bệnh lý tự miễn: Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) gây viêm màng phổi không nhiễm trùng,viêm khớp dạng thấp thiếu niên.
• Chấn thương hoặc phẫu thuật: Chấn thương vùng ngực do tai nạn, biến chứng sau phẫu thuật lồng ngực hoặc chọc dò.
• Bệnh lý ác tính: Các khối u ác tính ở phổi, trung thất, hoặc di căn từ ung thư khác.
• Rối loạn chuyển hóa hoặc viêm không nhiễm trùng: Tăng ure máu (do suy thận), tắc mạch phổi hoặc nhồi máu phổi, hội chứng Dressler (viêm màng phổi sau phẫu thuật tim hoặc tổn thương cơ tim),…

Viêm màng phổi ở trẻ em chủ yếu do vi khuẩn, virus gây nên

Triệu chứng trẻ mắc viêm màng phổi

• Đau ngực: Đau nhói hoặc đau âm ỉ ở một bên ngực, tăng lên khi trẻ hít sâu, ho, hoặc cử động vùng ngực. Cơn đau thường khu trú, nhưng có thể lan đến vai hoặc lưng.
• Khó thở: Thường gặp khi có tràn dịch màng phổi hoặc viêm nặng gây giảm khả năng giãn nở của phổi. Trẻ nhỏ có thể biểu hiện bằng thở nhanh, rút lõm lồng ngực, hoặc tím tái.
• Thở nhanh, nông
• Trẻ cố gắng hạn chế di động lồng ngực để giảm đau.
• Nhịp thở tăng: ≥ 60 nhịp/phút (ở trẻ 2 tháng tuổi), ≥ 50 nhịp/phút (ở trẻ 2-12 tháng tuổi), ≥ 40 nhịp/phút (ở trẻ 12 tháng tuổi – 5 tuổi), ≥ 30 nhịp/phút (ở trẻ > 5 tuổi)
• Ho: Ho khan thường gặp ở giai đoạn đầu, sau đó ho có đờm nếu viêm màng phổi kèm theo viêm phổi hoặc nhiễm trùng đường hô hấp dưới.
• Sốt: Sốt cao, có thể kèm ớn lạnh, thường gặp trong các trường hợp nhiễm trùng. Ở trẻ nhỏ, sốt có thể không rõ ràng, đặc biệt trong viêm màng phổi do lao hoặc ở trẻ suy dinh dưỡng.
• Mệt mỏi và chán ăn: Trẻ thường mệt mỏi, khó chịu, quấy khóc, hoặc ăn uống kém.

Biến chứng viêm màng phổi ở trẻ em

• Suy hô hấp: Dịch hoặc mủ nhiều trong khoang màng phổi làm giảm thể tích hoạt động của phổi. Nếu viêm màng phổi nặng hoặc kèm theo tràn khí màng phổi, trẻ có thể không duy trì đủ oxy gây suy hô hấp.
• Xẹp phổi: Dịch nhầy trong khoang màng phổi chèn ép, làm xẹp một phần hoặc toàn bộ phổi, gây tắc nghẽn đường dẫn khí.
• Áp xe phổi: Nhiễm trùng từ màng phổi lan vào nhu mô phổi, gây áp xe (túi mủ khu trú).
• Nhiễm trùng huyết: Vi khuẩn từ màng phổi xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng toàn thân.
• Viêm màng ngoài tim: Viêm nhiễm lây lan từ màng phổi đến màng ngoài tim, gây tích tụ dịch hoặc mủ quan

5 biến chứng nguy hiểm viêm màng phổi ở trẻ em

**Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Để biết chính xác tình trạng bệnh lý cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp, tư vấn phác đồ điều trị phù hợp nhất.

PHÒNG KHÁM ĐA KHOA BÁC SĨ GIA ĐÌNH DOCTOR HELP KHÁM CHỮA BỆNH TẠI NHÀ VÀ TẠI PHÒNG KHÁM

CN BMT: 59 Y Wang, P. Eatam, Tp Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk

CN Sài Gòn: 57 An Điềm , Phường 10, Quận 5, Tp Hồ Chí Minh

Điện thoại: 0898 355 365 – 0898 355 345