6 BỆNH ĐƯỜNG RUỘT: TRIỆU CHỨNG, NGUYÊN NHÂN VÀ PHÒNG NGỪA

Bệnh đường ruột rất đa dạng, chẳng hạn như viêm ruột, bệnh celiac, viêm loét đại tràng… Mỗi trường hợp đều đi kèm với những nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị riêng biệt. Người bệnh nên theo dõi sát sao, thăm khám kịp thời để tránh gặp phải các biến chứng sức khỏe đáng lo ngại.

Bệnh đường ruột là gì?

Bệnh đường ruột là các bệnh lý xảy ra ở ruột non và ruột già, gây ảnh hưởng đến chức năng hệ tiêu hóa. Cụ thể, đường ruột đảm nhiệm vai trò tiêu hóa thức ăn, hấp thụ dưỡng chất, lưu trữ và đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể. Chính bởi phải tiếp xúc thường xuyên với thức ăn, chất thải nên đường ruột rất dễ bị viêm nhiễm, tổn thương. Những bệnh lý này có thể xảy ra cấp tính hoặc mạn tính với mức độ nghiêm trọng khác nhau.

Các bệnh về đường ruột thường gặp

Dưới đây là các bệnh đường ruột thường gặp nhất:

1. Hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một nhóm các triệu chứng xảy ra cùng nhau, lặp đi lặp lại và làm thay đổi nhu động ruột, bao gồm: đau quặn bụng, táo bón, tiêu chảy, thay đổi thói quen đại tiện… Với những triệu chứng khó chịu này, đường tiêu hóa vẫn không có bất kỳ dấu hiệu tổn thương hoặc bệnh lý rõ ràng nào.

Hội chứng ruột kích thích là bệnh đường ruột phổ biến, thường xảy ra ở nữ giới trên 45 tuổi. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định. Người bệnh có thể kiểm soát triệu chứng bằng cách uống thuốc, men vi sinh, kiểm soát căng thẳng và ăn kiêng theo chỉ định của bác sĩ.

2. Viêm ruột mãn tính

Bệnh viêm ruột mãn tính (IBD) là tình trạng rối loạn liên quan đến viêm mô mạn tính, bao gồm:

• Viêm loét đại trực tràng tràng chảy máu (UC): Đây là tình trạng viêm, lở loét dọc theo niêm mạc trực tràng và hoặc đại tràng.

• Bệnh Crohn (CD): Bệnh Crohn xảy ra khi niêm mạc đường tiêu hóa bị viêm, viêm trong Crohn là viêm xuyên thành, có thể tổn thương đến tất cả các lớp của thành ruột. Bệnh cũng có nguy cơ gây tổn thương đại tràng (ruột già), ruột non và có thể cả đường tiêu hóa trên nhưng không phổ biến.

Triệu chứng điển hình của bệnh viêm ruột là tiêu chảy, đau bụng, sụt cân, mệt mỏi và chảy máu trực tràng. Trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến suy nhược cùng nhiều biến chứng sức khỏe đáng lo ngại.

3. Viêm loét đại trực tràng chảy máu

Viêm loét đại trực tràng chảy máu (UC) là bệnh lý gây viêm, lở loét trong niêm mạc trực tràng và đại tràng. Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, phổ biến nhất là 15 – 30 tuổi, có khả năng di truyền. Các triệu chứng điển hình của viêm loét đại tràng bao gồm:

• Thiếu máu
• Mệt mỏi
• Sút cân
• Ăn mất ngon
• Đại tiện phân có lẫn máu
• Xuất hiện vết loét trên da
• Đau khớp

Để chẩn đoán bệnh đường ruột này, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện nội soi đại trực tràng, xét nghiệm máu, xét nghiệm phân, chụp CT hoặc MRI ổ bụng … Trường hợp nhẹ thường chỉ cần uống thuốc để kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển nghiêm trọng, phẫu thuật cắt bỏ đại tràng có thể sẽ được xem xét.

4. Bệnh celiac

Bệnh celiac là bệnh lý rối loạn tiêu hóa và miễn dịch mạn tính, gây tổn thương ruột non, ngăn cản quá trình hấp thụ dưỡng chất, vitamin, khoáng chất từ thực phẩm tiêu thụ. Tình trạng này có thể khiến cơ thể bị suy dinh dưỡng cùng hàng loạt vấn đề sức khỏe đáng lo ngại khác.

Nguyên nhân chủ yếu là do ăn thực phẩm có chứa gluten – loại protein có trong lúa mạch, lúa mì, lúa mạch đen và các loại ngũ cốc khác. Thành phần này cũng có thể được tìm thấy trong một số loại thực phẩm chức năng, sản phẩm chăm sóc da, kem đánh răng, son dưỡng môi… Tuy nhiên, bệnh lý này hoàn toàn khác so với tình trạng dị ứng gluten.

Celiac thường xảy ra phổ biến ở trẻ em, các triệu chứng điển hình gồm:

• Đầy hơi
• Tiêu chảy mạn tính, phân nhầy
• Táo bón
• Đầy hơi
• Buồn nôn, ói mửa
• Sút cân bất thường
• Mệt mỏi
• Trầm cảm và lo lắng
• Phát ban ngứa kèm mụn nước
• Đau xương khớp

5. Tắc ruột

Tắc ruột là bệnh đường ruột nghiêm trọng, cần cấp cứu và tiến hành phẫu thuật kịp thời. Tắc ruột xảy ra khi phân hoặc thức ăn không thể di chuyển qua ruột, gây tắc nghẽn một phần hoặc toàn bộ ruột. Nguyên nhân có thể do tác dụng phụ của một số loại thuốc, thoát vị, ung thư… Triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau bụng dữ dội
• Nôn mửa
• Đầy hơi
• Bụng chướng nhiều
• Táo bón

6. Nhiễm trùng đường ruột

Nhiễm trùng đường ruột là tình trạng đường tiêu hóa bị tổn thương do vi sinh vật gây hại. Bệnh lý này có thể xảy ra ở mọi đối tượng, vào mọi thời điểm trong cuộc đời, phổ biến nhất ở trẻ em, người cao tuổi và những người sống trong môi trường không đảm bảo điều kiện vệ sinh. Nếu nhiễm trùng không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng, chẳng hạn như: Suy thận, chảy máu đường ruột… Triệu chứng bệnh có thể dễ dàng nhận thấy như sau:

• Đau bụng
• Tiêu chảy
• Buồn nôn
• Sốt
• Ớn lạnh
• Xuất hiện máu trong phân

Nguyên nhân bệnh đường ruột do đâu?

Mỗi bệnh lý đường ruột xuất phát từ những nguyên nhân khác nhau, phổ biến gồm:

• Do vi khuẩn, virus hoạt động gây viêm
• Di truyền
• Không dung nạp thực phẩm
• Tác dụng phụ của thuốc
• Có tiền sử mắc các bệnh lý liên quan
• Thói quen ăn uống, sinh hoạt không điều độ

Bệnh đường ruột có triệu chứng gì?

Hầu hết các bệnh lý liên quan đến đường ruột đều gây ra các triệu chứng khó chịu sau đây:

• Chướng bụng
• Đầy hơi
• Táo bón
• Tiêu chảy
• Buồn nôn, nôn mửa
• Sút cân
• Mệt mỏi, suy nhược cơ thể
• Ăn mất ngon

Làm thế nào để chữa bệnh đường ruột?

Tùy theo từng nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị bệnh đường ruột phù hợp, chủ yếu gồm:

• Thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý
• Kiểm soát tốt căng thẳng
• Sử dụng thuốc kháng sinh
• Phẫu thuật đối với một số trường hợp cần thiết, chẳng hạn như tắc ruột, ung thư đường ruột

Bệnh đường ruột nên ăn gì?

Dưới đây là một số loại thực phẩm có lợi đối với các bệnh đường ruột, người bệnh nên tham khảo để thêm vào thực đơn hàng ngày:

• Các loại ngũ cốc (ngoại trừ người bệnh đang mắc bệnh lý celiac): Giúp tăng cường chức năng của lớp niêm mạc đại tràng, kích thích tế bào miễn dịch phát triển.

• Các loại rau lá xanh: Rau chân vịt, cải xoăn… cung cấp hàm lượng lớn chất xơ, Vitamin C, Vitamin K, Vitamin A, folate giúp thúc đẩy lợi khuẩn đường ruột phát triển, bao gồm cả đại tràng.

• Thịt nạc giàu protein: Thực phẩm này rất tốt cho người bị hội chứng ruột kích thích.

• Trái cây ít đường fructose: Trái cây ít đường fructose tốt cho người dễ bị chướng bụng, đầy hơi, bao gồm các loại quả mọng, trái cây họ cam quýt, chuối…

Cách phòng ngừa bệnh đường ruột

Dưới đây là một số biện pháp hữu ích giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý về đường ruột:

• Duy trì thói quen ăn các bữa nhỏ trong ngày, mỗi bữa cách nhau 2 – 4 giờ
• Kiểm soát căng thẳng bằng cách thiền, tập thái cực quyền, yoga, nghe nhạc…
• Ngủ đủ giấc, đúng giờ
• Hoạt động thể chất đều đặn
• Tránh tiêu thụ các loại thực phẩm có thể gây kích thích đường ruột, chẳng hạn như sữa, thức ăn nhiều gia vị, thức ăn nhiều dầu mỡ…
• Hạn chế uống đồ uống chứa cồn, caffeine, gas…
• Luôn uống đủ nước
• Bỏ hút thuốc lá
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây ít đường

PHÒNG KHÁM ĐA KHOA BÁC SĨ GIA ĐÌNH DOCTOR HELP
KHÁM CHỮA BỆNH TẠI NHÀ VÀ TẠI PHÒNG KHÁM
CN BMT: 59 Y Wang, P. Eatam, Tp Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk
CN Sài Gòn: 04 Phan Phú Tiên, Phường 10, Quận 5, Tp Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0898 355 365 – 0898 355 345